ن : مصطفی امیری
مترجم: مصطفی امیری، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین-پیشوا
محرمانه
۲ اوت ۱۹۷۹- ۱۱ مرداد ۱۳۵۸
از: سفارت آمريکا در تهران- 8192
به: وزارت امور خارجه در واشنگتن دي.سي.
موضوع: گزارش سياسي هفتگي
۱- کل متن محرمانه است.
۲- خلاصه: با نزديکتر شدن زمان برگزاري انتخابات مجلس خبرگان در روز ۳ اوت [۱۲ مرداد] چندين حزب اعلام کردهاند که در اين انتخابات شرکت نخواهند کرد، ولي اکثر صد و چند حزب موجود نامزدهاي خود را معرفي کردهاند. چنين بر ميآيد که مراحل رايگيري بسيار پيچيده خواهد بود. ناآراميها در چندين نقطه در مناطق کُردنشين غرب کشور ادامه دارد. دولت موقت ناآراميها را جدي ميداند ولي هنوز راهي براي حل آن نيافته است. پايان خلاصه.
۳- حزب جبهه دموکراتيک ملي به رهبري متيندفتري روز ۲۵ ژوييه [۳ مرداد] اعلام کرد که در انتخابات مجلس خبرگان در روز ۳ اوت [۱۲ مرداد] شرکت نخواهد کرد. حزب مزبور دليل تصميم خود را اعتراض به عدم توجه رژيم به حقوق اساسي بشر اعلام کرده است. سازمان سياسي خلق عرب، حزب دموکرات، حزب پان ايران، و حزب آزادگان نيز اعلام کردهاند که در انتخابات شرکت نخواهند کرد. با وجود اين، بيش از صد حزب و سازمان سياسي ديگر از جمله حزب توده، حزب سوسياليستي کارگران و فداييان خلق از جناح چپ و حزب جمهوري اسلامي از جناح راست نامزدهاي خود را معرفي کردهاند. در پايان مهلت ثبت نام نامزدها بيش از ۱۰۰۰ نفر براي احراز ۷۳ کرسي مجلس ثبت نام کرده بودند.
۴- چنين برميآيد که روند رايگيري بسيار پيچيده خواهد بود. در اين رايگيري، رايدهندگان بايد نام نامزدهاي مورد نظرشان را (در تهران ۱۰ نفر) روي برگهاي بنويسند. شنيدهايم که در حوزههاي رايگيري افرادي به منظور کمک به بيسوادان براي نوشتن نام نامزدها حضور خواهند داشت. مسلماً احتمال تقلب در رايگيري ذهن را آزار ميدهد.
۵- استانهاي کردنشين مرزي بسيار بيثبات هستند و بروز چندين درگيري در طول هفته گذشته گزارش شده است. استاندار کردستان روز ۲۲ ژوييه [۳۱ تير] مدعي شد که شهر مريوان در دست شورشيان مسلحي است که گفتهاند فقط با يک هيئت اعزامي از تهران مذاکره خواهند کرد. او گفت که دو سوم جمعيت شهر آن را ترک کردهاند، ادارهها بسته و تماسهاي تلفني قطع شده است. هيئتي که روز ۲۴ ژوييه [۲ مرداد] به رياست حجتالاسلام لاهوتي به مريوان اعزام شده بود، دست خالي برگشته است. رييس هيئت مدعي بود که کردها شرايط غيرقابل قبولي گذاشتهاند. ظاهراً درگيريها بين پاسداران انقلاب و کردهاي مسلح مجدداً در روز ۲۷ ژوييه [۵ مرداد] در مريوان آغاز شده و طبق گزارش روزنامهها يک نفر کشته و دو نفر مجروح در پي داشته است که حال مجروحين وخيم است. اينطور که به نظر ميرسد پاسداران انقلاب کنترل شاهراه مواصلاتي به شهر را در دست دارند و از ورود کاميونهاي حامل مواد غذايي به محل استقرار شهرونداني که خارج از شهر اردو زدهاند، جلوگيري ميکنند.
۶- روز ۲۵ ژوييه [۳ مرداد] «هزاران» نفر در سنندج در اعتراض به حوادث مريوان، «حمله پاسداران انقلاب به مريوان» و «تبليغات راديو و تلويزيون بر ضد کردها» راهپيمايي کردند. در همين حال، ادعا ميکنند که گروهي چندين هزار نفري از مردم سنندج، مهاباد، سقز و بانه در حمايت از مردم مريوان پياده به سوي اين شهر راه افتادهاند. روزنامهها گزارش دادهاند که کُردهاي کامياران تانکهاي ارتش را که براي پشتيباني از نيروهاي پاسدار در مريوان از قهرمانشهر (سابقاً کرمانشاه) به سوي سنندج روان بودند، محاصره کرده و آنها را متوقف ساختهاند. شيخ عزالدين حسيني، يکي از انقلابيون و رهبر مذهبي مهاباد، از نخستوزير مهدي بازرگان خواسته است که شخصاً در امور کردستان دخالت کند. حسيني مدعي شده است که در صورت استقرار نيروهاي دولتي در سنندج و يا ساير شهرهاي کرُدنشين، بايد منتظر درگيريهاي خونيني بود.
۷- جمشيد حقگو، استاندار آذربايجان غربي، مدعي شد که «لجاجت زمينداران در مطالبه حقوق فئودالي علت اصلي ناآراميهاي استان است.» ظاهراً نيروهاي ايراني روز ۲۲ ژوييه [۳۱ تير] «عمليات پاکسازي گستردهاي» را براي شکستن محاصره پاسگاه ژاندارمري سيرو در مرز ايران و ترکيه انجام دادند. لشگر ۶۴ پياده مستقر در منطقه به افراد مسلح اخطار کرده است که سلاح خود را زمين بگذارند. نيروهايي نيز از قزوين و زنجان براي پشتيباني لشگر ۶۴ به منطقه اعزام شدهاند. روز ۲۴ ژوييه يک گروهان و شش پاسگاه ژاندارمري به دست شورشيان کُرد افتادند و اوضاع وخيمتر شد. از قرائن چنين بر ميآيد که ژاندارمها و ارتشيان واقعاً با شورشيان درگير نشدهاند. حقگو در توضيح اين مسئله که چرا مواضع ژاندارمري بدون درگيري به چنگ کُردها افتاده است، گفت: «ظاهراً آنها غافلگير شدهاند» و افزود که نيروهاي ارتشي به مناطق درگيري اعزام شدهاند ولي قصد آنها تنبيه کُردها يا آغاز يک درگيري ديگر نيست، بلکه فقط قصد بررسي شرايطي را دارند که منجر به ناآراميهاي فوق شده است.
۸- باز هم در آذربايجان غربي، پس از بازداشت ۵۰ تا ۶۰ کارگر راهآهن از سوي مردان مسلح در GHATUR در نزديکي ايستگاه راهآهن مرزي رازي، تماس خط آهن ايران با ترکيه قطع شد. استاندار آذربايجان غربي، آقاي حقگو، ظاهراً هيچ توضيحي براي علت دستگيري (يا گروگانگيري!) کارگران و يا حتي هويت اين گروه مسلح نداشت.
لينگن
محرمانه
۳ اوت ۱۹۷۹- ۱۲ مرداد ۱۳۵۸
از: آژانس اطلاعات دفاعي- ۱۱۱۶
به: مرکز اطلاعات جاري آژانس اطلاعات دفاعي
موضوع: ايران- گزارش وضعيت کنوني
۱- (محرمانه) اعلاميه ۲ اوت [۱۱ مرداد] دولت مبني بر حصول توافق بين کُردها و نمايندگان دولت ظاهراً حقيقت نداشته است. همان روز منابع کُرد حصول هر نوع توافقي را شديداً رد کردند. بر اساس آخرين گزارشها، نيروهاي ارتش و پاسداران انقلاب هنوز در پادگانهاي خارج از شهر مريوان مستقر هستند.
۲- در رويدادي ديگر، دو حزب بزرگ اعلام کردهاند که انتخابات مجلس خبرگان را که قرار است روز ۳ اوت [۱۲ مرداد] براي انتخاب ۷۵ نماينده جهت بررسي پيشنويس قانون اساسي برگزار شود، تحريم خواهند کرد. بر اساس گزارشها، حزب جمهوريخواه خلق مسلمان به رهبري آيتالله شريعتمداري و حزب جبهه ملي به رهبري وزير سابق امور خارجه، سنجابي، دلايل خود را براي تحريم انتخابات «نبود شرايط لازم براي برگزاري انتخابات آزاد» و عدم توفيق دولت در «فايق آمدن بر فضاي استبدادي حاکم بر جامعه» ذکر کردهاند. ترکزبانان آذربايجاني و بسياري از ميانهروها عمدتاً از شريعتمداري حمايت ميکنند. در طول مبارزه انتخاباتي ۶ روزه در ايران، گزارشهاي زيادي از اينکه طرفداران خميني پوسترهاي متعلق به احزاب فوق و احزاب چپگرا را پاره کرده و هواداران آنها را مورد ضرب و شتم قرار دادهاند، مخابره شده است.
۳- (محرمانه): حزب جبهه ملي صحت نتيجه انتخابات را نيز زير سئوال برده است. دولت فهرست رسمي نامزدها را منتشر نساخته است، و رايدهندگان- از جمله بخشي از ۷۰ درصد جمعيتي که بيسواد هستند- بايد نام نامزدهاي مورد علاقه خود را به ترتيب شماره رفرانس در برگههاي سفيد رايگيري بنويسند.
۴- (محرمانه): با کنار کشيدن ۵۶ نامزد حزب جمهوريخواه خلق مسلمان و ۳۶ نامزد حزب جبهه ملي، فقط نامزدهاي حزب جمهوري اسلامي طرفدار خميني و تعدادي از نامزدهاي گروههاي چپي در اين انتخابات حضور خواهند داشت. حتي پيش از اعلام تحريم انتخابات نيز طبق برآوردها ۸۰ درصد نامزدها ملا (روحانيان مسلمان) بودند و خميني نيز مکرراً از مردم خواسته است تا به آنها راي بدهند. غيبت گروههاي اصلي اپوزيسيون و حمايت گسترده از خميني به اين معناست که روحانيان به پيروزي قاطع دست خواهند يافت. همين مسئله موجب نگراني شديد برخي سازمانهاي غيرمذهبي شده است. بسياري از اين سازمانها نقشي فعال در مبارزات انقلابي براي برکناري شاه داشتند ولي حالا با بيشترِ سياستهاي خميني مخالفند.
۵- (محرمانه): اين وضعيت خبر خوشي براي اقليتهاي قومي متعدد ايران نيز که در پي کسب خودمختاري هستند، نيست. پيشنويس کنوني قانون اساسي هيچيک از خواستهاي آنها را به رسميت نميشناسد و چنانچه روحانيان اکثريت را در مجلس خبرگان به دست بگيرند، نبايد انتظار تغييرات چنداني را در قانون اساسي داشت. پس از اتمام مهلت يک ماهه بررسي پيشنويس قانون اساسي، قانون مزبور به رفراندوم سراسري گذاشته خواهد شد. چنانچه قانون اساسي به تصويب برسد، که انتظار هم همين است، خميني تمامي اصول و سياستهايي را که تا بحال به طور غير رسمي در کشور مستقر ساخته است، مشروعيت خواهد بخشيد.
خروج از طبقهبندي ۳ اوت ۱۹۸۵ [۱۲ مرداد ۱۳۶۴]
استفاده اداري محدود
۷ اوت ۱۹۷۹- ۱۶ مرداد ۱۳۵۸
از: سفارت آمريکا در تهران- 8821
به: وزارت امور خارجه در واشنگتن دي.سي.
موضوع: اخراج فيلمبرداران انبيسي از ايران
۱- وزارت ارشاد ملي به يک گروه چهار نفره از فيلمبرداران شبکه انبيسي دستور داد تا کشور را «هر گونه که ترجيح ميدهند» در عرض ۴۸ ساعت ترک کنند. اين گروه مرکب از جيم کامپتون، خبرنگار آمريکايي، و سه تکنسين انگليسي روز شنبه ۴ اوت [۱۳ مرداد] با گذرنامههاي معتبر وارد ايران شدند، ولي بدون کسب اجازه از وزارتخانه ارشاد به قم رفتند. آنها در قم با کميتههاي انقلاب تماس گرفتند و کميتههاي فوق نيز تعدادي از پاسداران انقلاب را براي راهنمايي اين گروه فيلمبرداري در اختيارشان گذاشتند، فيلمي که آنها در قم تهيه کردند توقيف نشد.
۲- در زمان تقاضاي اعتبارنامه در روز يکشنبه، عليبهزادنيا، سرپرست روابط عمومي خبرنگاران خارجي، به آنها گفت که اجازه فيلمبرداري از هيچ جاي کشور را ندارند، و به آنها دستور داد که تهران را ترک نکنند و با رزرو بليط هواپيما هر چه زودتر کشور را ترک نمايند. بهزادنيا اعتراف کرد که علت اصلي اين اخراج گزارش مغرضانه آخرين شماره «نيوزويک» درباره انقلاب بوده است. علاوه بر اين، او از سفر گروه فيلمبرداري به قم بسيار عصباني بود. بهزادنيا افزود که شوراي انقلاب آخر هفته تشکيل جلسه داده و تصميم گرفته است که تا دو ماه براي خبرنگاران خارجي اعتبارنامه صادر نکند، و پس از آن خبرنگاران فقط ميتوانند با دعوت دولت ايران به اين کشور سفر کنند. با وجود اين، نماينده بيبيسي ميگويد که بهزادنيا حاضر نيست اين سياست جديد در مورد خبرنگاران خارجي را قطعاً تاييد کند.
۳- اگرچه اين گروه فيلمبرداري نمايندگان خود را نزد اسدي، معاون نخستوزير، فرستادهاند ولي معتقدند که دفتر نخستوزيري در اين امر مداخله نخواهد کرد. گروه فيلمبرداري انبيسي قرار است روز پنجشنبه با خطوط هواپيمايي لوفتهانزا ايران را ترک کند.
گريوز
محرمانه
۸ اوت ۱۹۷۹- ۱۷ مرداد ۱۳۵۸
از: سفارت آمريکا در تهران- ۸۹۵۴
به: وزارت امور خارجه در واشنگتن دي.سي.
موضوع: گزارش سياسي هفتگي
۱- کل متن محرمانه است.
۲- خلاصه: استان خوزستان آرام است، ولي شهر مريوان همچنان ناآرام. نقض توافق دولت موقت با کُردهاي شورشي براي واگذاري امور امنيتي مريوان به کُردها، و وارد شدن ارتش به صحنه. دولت موقت اعلام کرد يک آژانس اطلاعاتي جديد (ساواما) جايگزين ساواک خواهد شد ولي مشابه آن نخواهد بود زيرا بخش «شکنجه» ندارد. با توجه به تمايل ذاتي ايرانيها به استفاده از روشهاي فيزيکي براي بازجويي به احتمال بسيار زياد ساواما نيز فرزند خلف ساواک از آب در خواهد آمد. اعتصاب و تظاهرات در چندين شهر کشور، و نيروهاي کميته و پاسداران انقلاب هنوز شديداً در سرکوب اين امور مشارکت دارند. نيروهاي پليس و ارتش هنوز توان خود را بازنيافتهاند. احتمالاً نيروهاي شبهنظامي کميته و پاسداران انقلاب تا آينده قابل پيشبيني فعاليت خواهند داشت. پايان خلاصه.
۳- خوزستان و مناطق کُردنشين کردستان و آذربايجان غربي آرامتر از روزهاي قبل بودند، و يا حداقل در هفته برگزاري انتخابات اخبار کمتري از آنها در روزنامهها منعکس شده است. يکي از علتهاي آرامي خوزستان احتمالاً نتيجه دستگيريهاي اخير بوده است. در روز ۳۱ ژوييه [۹ مرداد] ۱۳ خرابکار به اتهام دست داشتن در آتشسوزياي که يک پاسگاه ژاندارمري را در مرز ايران و عراق ويران کرد، در خرمشهر دستگير شدند. دولت هنوز تلاش دارد سلاحهاي غير قانوني موجود در اين مناطق را جمعآوري کند و يک بار ديگر از مردم خواسته است تا سلاحهاي غير قانوني خود را به پاسگاههاي ژاندارمري محل تحويل دهند.
۴- دولت در تلاش براي حل بحران مريوان در هفته جاري نيز به مذاکره با کُردها ادامه داد، و دکتر مصطفي چمران که اخيراً نامش در گزارشهاي مطبوعاتي مکرراً به چشم ميخورد، به عنوان معاون نخست وزير، و همچنين سرتيپ ايزدي از مناطق بحرانزده بازديد کرده و در مذاکرات شرکت کردهاند. نتيجه اين مذاکرات امضاي يک موافقتنامه در روز ۱ اوت [۱۰ مرداد] بود. طبق اين موافقتنامه، پاسداران انقلاب که به مريوان اعزام شده بودند به تدريج به مقرهايشان باز خواهند گشت و يک شوراي محلي مسئوليت برقراري نظم و امنيت را در شهر بر عهده خواهد گرفت. به رغم اين توافق، گزارشها حاکي از درگيري پاسداران انقلاب و ساکنين محلي در نزديکي مريوان در روز ۳ اوت [۱۲ مرداد] بود. شوراي موقت انقلاب در مريوان دولت موقت را به علت محاصره شهر با آتشبارهاي توپخانه و استقرار يک دولت نظامي در مريوان به نقض توافق متهم ساخت. حصول توافقي پايدار بين مريوان و دولت موقت هنوز بعيد به نظر ميرسد و ادامه درگيريها بين ساکنين کُرد محلي با نيروهاي امنيتي مورد حمايت تهران و قم بسيار محتمل است.
۵- بر اساس گزارش روزنامهها يک آژانس اطلاعاتي تازه تاسيس فعاليت خود را در زمينه جمعآوري اطلاعات در داخل و خارج از کشور آغاز کرده است. نام رسمي اين آژانس «سازمان اطلاعات و امنيت ملي ايران» يا سواما است. اين سازمان جديدالتأسيس تحت نظر دفتر نخستوزيري و با مديريت مصطفي چمران فعاليت خواهد کرد. صادق طباطبايي، سخنگوي دولت، ميگويد که هدف از تشکيل اين آژانس صرفاً تحقيقات و جمعآوري اطلاعات است و سازمان فوق هرگز پا جاي پاي ساواک نخواهد گذاشت. ولي تشکيل اين سازمان لااقل در جوکهايي که بين مردم رواج دارد پيشبيني شده بود. ماههاست که مردم ميگويند سازماني به نام ساواخ يعني «سازمان اطلاعات و امنيت خميني» جاي ساواک را گرفته است.
هر چند سخنگوي دولت موقت مدعي است که سواما بخش «شکنجه» ندارد، ولي بعيد است که اين سازمان بتواند پاکي و معصوميت خود را براي مدتي طولاني حفظ کند. مقامات امنيتي ايران سابقهاي طولاني در به حرف آوردن متهمان با توسل به روشهاي فيزيکي دارند، و بلافاصله بعد از انقلاب معلوم شد که ضرب و شتم در نظام امنيتي جديد به همان اندازهي نظام امنيتي قديم رايج است. هيچ نشانهاي از تغيير اين تمايل ذاتي ايرانيها به استفاده از روشهاي فيزيکي ديده نميشود، و با توجه به نوع شخصيتهايي که در واحدهاي امنيتي جديد مشغول به کار هستند، بسيار بعيد است که از ضرب و شتم زندانيان يا متهمان استفاده نشود.
۶- هر چند در طول هفته گذشته درگيريهاي عمدهاي در ايران رخ نداد، ولي برخي شهرها همچنان شاهد برپايي راهپيماييها، اعتصابها و حوادث امنيتي بودند. در قهرمانشهر (قبلاً کرمانشاه) سه کتابفروشي اخيراً به آتش کشيده شد. در مهران (در استان ايلام) يک نارنجک در دفتر فرماندار منفجر شد. در گناوه (نزديک بوشهر) کارمندان گمرک در اعتراض به عدم امنيت شخصي و بيتوجهي مردم به قوانين و مقررات گمرکي دست به اعتصابي يک روزه زدند. اعتصاب کارکنان بخش مخابرات هواپيمايي ملي وارد دومين هفته خود شد، که موجب بروز اختلال و تاخير در برخي پروازهاي داخلي و بينالمللي شده است. «هزاران نفر از مردم» در زنجان گردهم آمدند و خواستار آزادي اشخاصي شدند که به دستور دادستان دادگاههاي انقلاب به زندان افتادهاند. آنها همچنين خواستار استعفاي دادستان انقلاب، انحلال دادگاه انقلاب و تشکيل يک دادگاه جديد شدند. علاوه بر اين، ديپلمههاي بيکار نيز در اهواز در مقابل استانداري تجمع کردند و خواستار کار شدند.
۷- به طور کلي در رويدادهايي که موجب بر هم زدن نظم عمومي و يا بروز حوداث امنيتي ميشود اين پاسداران انقلاب هستند که مداخله ميکنند. يک سرهنگ پليس در تهران به POLOFF گفته است که اگر فقط به سبب کافي نبودن نيروهاي پليس در تهران براي رفع مشکلات روزمره هم که باشد پاسداران انقلاب تا آيندهاي نزديک نقشي بسيار مهم در انجام وظايف روزمره کلانتريها ايفا خواهند کرد. در روزهاي اول پيروزي انقلاب ۶۸۰۰ پليس دون پايه به درخواست خود به شهرستان انتقال يافتند و نيروي پليسي نيست که جاي آنها را پُر کند. منبع مزبور مدعي است که به همين دليل کميتهها و پاسداران انقلاب که هم اکنون وظيفهي کلانتريهاي را انجام ميدهند براي مدتي در حوزه استحفاظي کلانتريها فعال خواهند بود.
۸- يک افسر ارتش که در تهران ماموريت يافته است اظهار داشت که نه او و نه سربازان تحت امرش به سوي تظاهرکنندگاني که نظم عمومي را بر هم زدهاند تيراندازي نخواهند کرد مگر در مواردي که صرفاً به منظور دفاع از خود مجبور به اين کار باشند، و با اظهارات خود حرفهاي افسر پليس را تاييد کرد. تنها گروهي که ميتواند و يا مايل به تيراندازي به سوي مردم است همان پاسداران انقلاب و ماموران کميته هستند که قبلاً سنگدلي خود را در قسمتهاي مختلف کشور به اثبات رساندهاند. با توجه به اينکه نيروهاي پليس و ارتش هنوز روحيهي خود را بازنيافتهاند و اعضايشان هنوز به دليل تلاش براي حفظ نظم در روزهاي قبل از انقلاب دارند مجازات ميشوند، دولت موقت احتمالاً مجبور است تا مدتي براي حفظ نظم به نيروهاي شبهنظامي پاسداران انقلاب متکي باشد.
لينگن
محرمانه
1۵ اوت ۱۹۷۹- ۲۴ مرداد ۱۳۵۸
از: سفارت آمريکا در تهران- ۹۰۷۹
به: وزارت امور خارجه در واشنگتن دي.سي.
موضوع: خشونت در تهران
عطف به: USINFO 150114Z AUG 79
۱- کل متن محرمانه است.
۲- گزارش مزبور شرح دقيقي است که يک روزنامهنگار بسيار باتجربه در ايران از درگيري بين گروههاي سياسي سکولاريست و حزباللهيهاي هوادار آيتالله خميني در روزهاي ۱۲ و ۱۳ اوت [۲۱ و ۲۲ مرداد] تهيه کرده است. البته گزارش الووي [ALLOWAY] تا حدودي متاثر از گرايشهاي سکولاريستي و خصومتش با تعصبگرايي اسلامي است، ولي شکاف سياسي و اجتماعي فزايندهاي که او در وراي درگيريهاي فوق توصيف کرده است، کاملاً واقعيت دارد.
۳- البته مقصودمان از ذکر اين مسئله آن نيست که درگيريهاي هفته جاري را نشانهي قريبالوقوع بودن نبرد سرنوشتساز و نهايي در ايران بدانيم. به اعتقاد ما احتمالاً رويارويي فعلي بين چپيهاي سکولار و تندروهاي اسلامي به تدريج آرام ميگيرد (و در واقع سطح تنشها روز گذشته ۱۴ اوت [۲۳ مرداد] بسيار پايينتر از روزهاي گذشته بود و امروز ۱۵ اوت [۲۴ مرداد] شهر به دليل برگزاري مراسم شهادت امام علي [ع] عملاً تعطيل است). از زمان پيروزي انقلاب در ماه فوريه [بهمن] شاهد همين الگوي نوعاً مشابه در بحرانهاي سياسي بودهايم و بعيد ميدانيم که بحران فعلي چندان تفاوتي با بحرانهاي قبل داشته باشد.
۴- با وجود اين، زخمِ کينه و خصومتي که از اين روياروييها بر بدنه سياسي کشور باقي ميماند، در آينده چرک خواهد کرد، که به اعتقاد ما مهمترين نتيجهي فرايند سياسي کنوني در ايران است. اسلاميون همچنان قدرتمندترين نيروي سياسي موجود در کشور هستند. هيچ گروه سياسي ديگري ياراي به چالش کشيدن آنها را ندارد. ولي بنيادگرايان اسلامي نشان دادهاند که توان درک جامعه تکثرگراي ايران را که داراي يک رکن سکولار و مدرن قابل توجه است، ندارند. آنها در طول شش ماهي که بر کشور حاکم بودهاند، گروههاي مختلف را يکي پس از ديگري از خود راندهاند. اين روند نميتواند تا ابد ادامه يابد. هر چند، چنانکه الووي گفته است، روند مزبور ممکن است به جنگ داخلي نينجامد، ولي احتمالاً نيروهاي اسلامي نيز نميتوانند مدام با آنهايي که مخالفشان هستند، با خشونت رفتار کنند و عاقبت اين کار را نبينند.
لينگن
سرّي
۱۶ اوت ۱۹۷۹- ۲۵ مرداد ۱۳۵۸
از: هيئت مستشاري در تهران- ۹۰۹۳
به: فرماندهي مرکزي آمريکا در اروپا، واهينگن
موضوع: تازهترين گزارشها درباره MG GAST
۱- عطف به تلکس در خصوص ارسال تازهترين گزارشها در مورد وضعيت ايران به ترتيب موضوع:
الف- (محرمانه) وضعيت هواپيماهاي اف۱۴ تغييري نکرده است. منتظر هستيم تا وزارت امور خارجه زمان و مکان مذاکرات را اعلام کند. ماموران سفارت در ملاقات با وزير امور خارجه و وزير دفاع ملي در روز ۱۴ اوت [۲۳ مرداد] ONCAAAI گوشزد کردند که اين امر وظيفه دولت موقت است. ناوسروان شارر [SHARER] در ارتباط با تامين امنيت شخصي در سفر به اصفهان با سرهنگ غنيپور صحبت کرده است. سرهنگ غنيپور نيز در اين باره با افسران و همافران در اصفهان تماس گرفته و آنها اطمينان دادهاند که هيچ مشکلي از اين بابت وجود ندارد. برخي اخبار حکايت از انتقاد ايرانيها، از جمله تيسمار رحيمي و برخي از روحانيان، از فروش فوق دارد.
ب- (محرمانه) تامين قطعات يدکي- اطلاعات مربوط به ارسال قطعات يدکي بلوکه شده و روند سفارشهاي جديد (نيروي هوايي جمهوري اسلامي ۵/۵ ميليون دلار) کتباً به وزارت دفاع و سازمانهاي مربوطه تسليم شده است. اين مسئله در ملاقات ۱۴ اوت [۲۳ مرداد] مفصلاً مورد بررسي قرار گرفت. در ديدار فوق تصميم بر اين شد که يک حساب اماني براي تامين هزينه دعواي حقوقي شرکت برينگ [BEHRING] و ساير شرکتها در ايالات متحده افتتاح شود. دولت ايران به محض حصول توافق با آريا، و شايد يک شرکت ديگر (که مدت زمان آن اعلام نشده است) دستور حمل قطعات را خواهد داد. آنها ديگر با شرکت برينگ قرارداد نخواهند بست. در ارتباط با سفارش قطعات جديد، تيسمار صفري ميگويد که چک آن حاضر است ولي آنها (از جمله يزدي) به دليل آنکه مبلغ مزبور را طبق حکم دولت فقط ميتوانند در صورت کسري پول صندوق اماني خرج کنند، دست نگاه داشتهاند. ما وقت زيادي را صرف اين مسئله کردهايم که تا کنون هيچ فايدهاي نداشته است. از آنها سئوال کرديم آيا ميشود حکم فوق را باطل کرد، ولي احتمال نميدهيم پاسخ مثبت باشد. فعلاً پاسخ آنها مشخص نيست.
پ- انبار آذوقه، منطقه خليج، و پارک موتوري- کاردار روز ۱۱ اوت [۲۰ مرداد] با نخستوزير ملاقات کرد و اجمالاً مسايل فوق را با او در ميان گذاشت. در اين ديدار وزير امور خارجه هم حضور داشت. ولي کاردار پاسخ مثبتي نگرفت. کاردار مسايل مزبور را بار ديگر در ملاقاتش با وزير امور خارجه در روز ۱۴ اوت [۲۳ مرداد] مطرح ساخت. يزدي گفت: «من دارم سخت تلاش ميکنم که اين مشکل را حل کنم. ولي اول بايد از شرّ ماشاالله خلاص شويم» (منظورش نيروهاي دوستداشتني محافظ سفارت بود). فعلاً داريم نامهاي براي ارسال به وزارت امور خارجه تهيه ميکنيم که در آن يک بار ديگر توضيح دادهايم چه کارهايي بايد انجام شود. در ارتباط با انبار آذوقه، DSAA به خاطر محتويات انبار دستور پرداخت ۲/۴ ميليون دلار را از محل صندوق اماني به آژانس پشتيباني نيرو صادر کرده است. منتظر راهنمايي شما در ارتباط با نحوه اعلام اين موضوع به دولت موقت هستيم زيرا تا آنجا که ميدانم آنها قبلاً هيچ اخطاري در اين ارتباط دريافت نکردهاند.
ت- (طبقهبندي نشده): ACCOM- وضعيت آن تغييري نکرده است (بخشي از نامهايست که به وزارت امور خارجه ارسال خواهيم کرد.)
ث- (سرّي): ايبکس- روز ۱۳ اوت فاکتورها را به سرهنگ اسکندرزاده (مدير ارشد اجرايي) تحويل داديم. او فاکتورها را پذيرفت ولي رسيد تحويل آنها را امضاء نکرد. من نقش هيئت مستشاري را در تسهيل تماس بين او و پيمانکاران توضيح دادم و پيشنهاد کمک در تشکيل يک گروه کاري به منظور تجديد ساختار برنامه را مطرح ساختم. سرهنگ اسکندرزاده ابتدا موضعي تدافعي به خود گرفته بود ولي زماني که متوجه شد من نقش نمايندهي پيمانکاران را بازي نميکنم و قصد هم ندارم در مذاکراتش درباره مسايل مربوط به قراردادها و مسايل حقوقي مداخله کنم، از پيشنهاد همياري من استقبال بيشتري کرد و علاقه بيشتري به دعوت از يک گروه کارشناسي به ايران به منظور بررسي نيازهاي کشور نشان داد. در پاسخ به سئوال او در خصوص نحوه تامين هزينههاي مالي اين گروه گفتم که مطمئن هستم پس از تهيه يک نامه پيشنهاد و قبول دولت ايران هزينه سفر آنها را متقبل خواهد شد. پاسخ من بر اساس تقاضاي مشابهي بود که در خصوص اعزام يک تيم کارشناسي براي اندازهگيري بُرد موشکهاي تاو صورت گرفته و نامه پيشنهاد و قبول آن نيز تهيه شده بود. لطفاً اطلاع دهيد که آيا دولت آمريکا مايل است هزينههاي چنين سفري را متقبل شود. توضيح اينکه سرهنگ اسکندرزاده به اين مسئله علاقه نشان داد ولي درخواست کمک نکرد.
ج- (سرّي) سيستم موشکي تاو- فرم DD ۱۵۱۳ روز ۱۴ اوت [۲۳ مرداد] تسليم دولت موقت ايران شد. نامه پيشنهاد و قبول مستلزم سپردهاي برابر با ۶۹۶۲۸ دلار است و گروه کارشناسي ميتواند ظرف مدت تقريباً ۳۰ روز پس از امضاي فرم ۱۵۱۳ وارد ايران شود. IIAA هنوز تجهيزات اندازهگيري بُرد موشکهاي مزبور را در ايران آماده نکرده است ولي آنها ميگويند تنها چيزي که هنوز آماده استفاده نيست ايستگاه آزمايش اتوماتيک اختصاصي (TAFTS) است. يکي از اين ايستگاهها در اصفهان و يکي ديگر در شيراز قرار دارد. يکي از سرگردان IIAA گفته است که هزينه تجهيزات فوق تحت FMS CASE SAM-P2 پرداخت شده است، که شامل نصب تجهيزات، اندازهگيري بُرد، و آموزش بود که هنوز تکميل نشدهاند. اين سرگرد گفت که آنها توان پرداخت مابقي هزينه را براي تکميل نصب تجهيزات ندارند. وضعيت ايستگاه آزمايش اتوماتيک اختصاصي طي پيامي به اطلاع CNO رسيده و در آن درخواست شده است که حداقل تجهيزات لازم براي تيم کارشناسي مستقر در محل ارسال گردد. در اين پيام ابراز اميداواري کرديم که بتوانيم آموزشهاي مربوطه را به دليل وضعيت امنيتي کشور در مهرآباد انجام دهيم.
چ- (طبقهبندي نشده) ترمينال MAC- انتقال تجهيزات از ترمينال با درگيريهاي لفظي و آزار و اذيتهاي معمول تا ماه اوت ادامه يافت. در اين زمان، مسموعي (MASMOUIE) و ساير پرسنل گمرک احتمالاً به دستور ستوان پاسه (PASEH) (نماينده نيروي هوايي) از نيروي زميني خواستند که تاييد کند مابقي محموله و تجهيزات متعلق به دولت ايران نيست. در عين حال، ستوان پاسه تصميم گرفت پيامهايي را که گواهي ميکرد محموله و تجهيزات باقيمانده به دولت آمريکا تعلق دارد ناديده بگيرد. من با تيسمار فراور ملاقات کردم و از او خواستم در اين ارتباط به ما کمک کند. از سرهنگ کامکار نيز درخواست مشابهي کردم ولي تا کنون پاسخي از GND نشنيدهايم و به همين دليل مجبور شديم پرواز هواپيماي سي۱۴۱ را که قرار بود روز پنجم باشد به مدت ۲۴ ساعت به تاخير بيندازيم تا بتوانيم مسئله را حل کنيم.
ح- (طبقهبندي نشده) پرسنل- سيزده نفر از پرسنل هنوز اينجا هستند. آخرين گروه از پرسنل پشتيباني روز ۱۲ اوت [۲۱ مرداد] سوار بر يک هواپيماي سي۱۴۱ از کشور خارج شدند. سرهنگ ارتش، اسکات، قرار است روز ۳۱ اوت [۹ شهريور] خود را معرفي کند. جانشين LCDR انگلمان هم با معرفينامه مورخ ۱۳ نوامبر [۲۲ آبان] معرفي شده است.
خ- (سرّي) SCS- سرهنگ زارنکلک به ما دستور داده است که روز ۲۰ اوت [۲۹ مرداد] چهار اسدبليو۱۵ را تحويل بگيريم. اموال پرسنل هنوز در توقيف است، اگر چه نامهاي نوشتهايم و نام پرسنلي را که به هنگام حمله در CP بودند را در آن ذکر کردهايم.
د- جلسه توضيح تجديد ساختار وزارت امور خارجه ايران- LCDR انگلمان، گروهبان ريگان و من در روزهاي ۲۲ تا ۲۴ اوت [۳۱ مرداد تا ۲ شهريور] در اين جلسه شرکت ميکنيم و پس از آن به SAAC سفر خواهيم کرد تا در جلسه/مذاکرات ۲۸-۲۷ اوت [۵ و ۶ شهريور] شرکت کنيم. سپس قصد داريم دو روز مرخصي بگيريم و در تاريخ ۲ سپتامبر [۱۱ شهريور] به تهران برگرديم. پيامي به DSAA فرستادهايم و ابراز تمايل کردهايم که نمايندهاي به ايران بفرستند. هنوز پاسخي دريافت نکردهايم بنابراين آماده باشيد زماني که به ايران آمديد پاسخ را دريافت کنيد. امروز از AFLC دعوتنامهاي براي سرهنگ دوم رينکر جهت شرکت در جلسه AF دريافت کرديم. من موافقت کردم و تاريخ مرخصي او را تا ۲۶ اوت [۴ شهريور] تمديد کردم.
ذ- (محرمانه) ABFDS- تا اين تاريخ پيشرفتي صورت نگرفته است. ما همچنان به سرهنگ جذبي و ساير مقامات ستاد نيروي هوايي ايران اسلامي فشار ميآوريم ولي تا بحال نتيجهاي نگرفتهايم. تيسمار صفري بازگشته است و اين بار با او تماس خواهيم گرفت.
ر- (محرمانه) توضيح در مورد پشتيباني ارتش- روز ۱۳ اوت [۲۲ مرداد] با سرهنگ کامکار، تيسمار صفري و آقاي بهرامي ملاقات کردم و پاسخ برخي سئوالاتم را گرفتم. تغيير شرايط سي۱۳۰ و اف۴ به معناي اصلاح و روزآمد کردن هواپيماهاي فوق و منظورشان از آموزش چيزهايي نظير آي-هاوک بود. در ملاقات روز ۱۴ اوت [۲۳ مرداد] در مورد جزييات اين مسايل صحبتي نشد. ما بيشتر موارد را کتباً به کامکار توضيح دادهايم.
ز- به طور کلي تلاش زيادي مبذول کردهايم ولي طبق معمول نتيجهي زيادي نگرفتهايم. در ملاقاتي که روز ۱۴ اوت [۲۳ مرداد] با وزير امور خارجه و وزير دفاع داشتيم، صفري، کامکار، بهرامي و بايندر هم حضور داشتند. گروه ما هم متشکل بود از کاردار، VIC T. و من. فکر ميکنم وقتي اطلاعاتي را که در خصوص صورتحسابهايمان به دولت ايران ارايه دادهايم به يزدي نشان دادم توانستيم قدري از پولهايمان را که قرار بود از يزدي بگيريم زنده کنيم (ولي احتمالاً پولهايي که بايد از بهرامي ميگرفتيم زنده نشد). البته يزدي دقيقاً نگفت «شما آنقدرها هم آدمهاي بدي نيستيد» ولي فکر ميکنم بايد اطلاعات بيشتري در مورد روابطمان به او بدهيم. سعي ميکنم يک نسخه از گزارش اين ديدار را پيش از عزيمتتان برايتان ارسال کنم. اگر نشد، پيشنهاد ميکنم گزارش ISA/DSAA را پس از رسيدنتان بخوانيد. سفر خوبي داشته باشيد. ديويس
۳- کاردار ميافزايد که ران [RON] در ديدار ۱۴ اوت [۲۳ مرداد] با اينکه موضوع مورد بحث بسيار پيچيده بود، محشر عمل کرد.
۴- دلمان برايتان تنگ شده است، به خصوص در زمين تنيس.
لينگن
محرمانه
۱۸ اوت ۱۹۷۹- ۲۷ مرداد ۱۳۵۸
از: سفارت آمريکا در تهران- ۹۱۵۲
به: وزارت امور خارجه در واشنگتن دي.سي.
موضوع: تهديد بمبگذاري در سفارت
۱- کل متن محرمانه است.
۲- روز ۱۸ اوت [۲۷ مرداد] حوالي ساعت ۱۳:۰۰ به افسر امنيتي اطلاع دادند که مردي ناشناس که مدعي بود نماينده گروه فرقان است با کلانتري حوزه ۷ تماس گرفته است. او گفت که بمبي در محل يکي از دربهاي سفارت کار گذاشته شده و تا ده دقيقه ديگر منفجر خواهد شد. کلانتري دو افسر به محل سفارت اعزام کرد و آنها به همراه افسر امنيتي سفارت داخل و خارج سفارت را مورد تفحص قرار دادند ولي چيزي نيافتند.
۳- براي اطلاع، فرقان يک گروه اسلامي است که با تصدي امور دولتي به دست روحانيان مخالف است. اين گروه تروريسم را براي ابراز موجوديت سياسياش برگزيده است و از ۱۴ فوريه [۲۵ بهمن ۱۳۵۷] تا کنون مسئوليت ترور تعدادي از شخصيتهاي مذهبي را بر عهده گرفته است. تا بحال هيچ اطلاعاتي دال بر اينکه آنها قصد حمله به پرسنل و يا تاسيسات آمريکايي را داشته باشند، وجود نداشته است.
لينگن
محرمانه
۲۱ اوت ۱۹۷۹- ۳۰ مرداد ۱۳۵۸
از: دفتر وابسته نظامي در تهران- ۹۲۷۱
به: آژانس اطلاعات دفاعي در واشنگتن دي.سي.
منابع: رسانههاي خبري داخلي، مقامات سفارت، پرسنل دفتر وابسته نظامي
تهيهکننده گزارش: دي.ال.ژيلت
مقام تاييد کننده گزارش: سرهنگ تي.ئي.شافر، وابسته نظامي
خلاصه (طبقهبندي نشده): اين گزارش اطلاعاتي درباره اعدام دو سرتيپ، يک ستوان ارتش و يک پليس ارايه ميدهد.
مشروح گزارش (طبقهبندي نشده):
روز ۲۰ اوت [۲۹ مرداد] سرتيپ پليس عبدالله وثيقي و سرتيپ ارتش عباس شفاعت به اتهام تيراندازي به سوي تظاهرکنندگان ضد شاه در تاريخ ۸ سپتامبر ۱۹۷۸ [۱۷ شهريور ۱۳۵۷] در ميدان ژاله تهران اعدام شدند. تهران تايمز نوشته است که حادثه ميدان ژاله يکي از خونينترين تظاهرات مردم بود که در آن پليس و نيروهاي ارتش به سوي صدها تظاهرکننده تيراندازي کردند. سرهنگ دوم ارتش ابوالفضل و گروهبان پليس لشکري نيز به همين جرم تيرباران شدند.
نظرات مرکز تهيه گزارش (محرمانه): با توجه به اينکه «قاضي جلاد» (آيتالله خلخالي- قاضيالقضات دادگاههاي انقلاب) قصد دارد براي محاکمه شورشياني که پس از آزادسازي شهر پاوه از دست کُردها به آنجا برود، بدون شک اعدامها ادامه خواهد يافت.
خروج از طبقهبندي ۲۱ اوت ۱۹۸۵ [۳۰ مرداد ۱۳۶۴]
محرمانه
۲۱ اوت ۱۹۷۹- ۳۰ مرداد ۱۳۵۸
از: دفتر وابسته نظامي در تهران ـ ۹۳۷۱
به: آژانس اطلاعات دفاعي در واشنگتن دي. سي
منابع: رسانههاي خبري داخلي، پرسنل دفتر وابسته نظامي
تهيهکننده گزارش: دي.اي.ژيلت
مقام تاييد کننده گزارش: سرهنگ تي.ئي.شافر، وابسته نظامي
خلاصه (محرمانه): اين گزارش اطلاعاتي درباره موضوعات زير ارايه ميدهد، شامل: خلع سلام گروههاي سياسي. تشکر سرلشگر شاکر از حمايتهاي مردمي. نام جديد پايگاه هوايي وحدتي و تحسين و تمجيد دريادار مدني از مردم ايران.
مشروح گزارش (محرمانه):
الف- خلع سلاح گروههاي سياسي (طبقهبندي نشده): دادستان کل کشور آيتالله آذري قمي در يک مصاحبه مطبوعاتي اظهار داشت که کليه گروهها خلع سلاح خواهند شد. ارتش، پاسداران انقلاب و ماموران کميته تنها گروههايي هستند که از اين قاعده مستثني خواهند بود. علاوه بر اين، احزاب سياسي که به طور غير قانوني ساختمانهاي دولتي را اشغال کردهاند، بايد اين ساختمانها را تخليه کنند. هر کس که در مقابل قوانين جديد مقاومت نشان دهد، به زور مجبور به رعايت آن خواهد شد.
نظرات مرکز تهيه گزارش (محرمانه): خلع سلاح گروهها به فعاليتي رايج در تهران مبدل شده است که البته هميشه با موفقيت همراه نبوده است. اگرچه خلع سلاح کل شهر مستلزم عملياتي گستردهتر از کنار گذاشتن نيروهاي غيرمنظم است، ولي گروههايي که قانوناً در تهران مسلح هستند گاه مهارت زيادي در انجام اين نوع عمليات از خود نشان ميدهند.
ب- تشکر سرلشگر شاکر از حمايتهاي مردمي (طبقهبندي نشده): سرلشگر شاکر (که به تازگي به اين درجه ترفيع يافته است) از حمايتهاي خودجوش مردمي در مبارزه با توطئههاي ضد انقلاب در استان کردستان بسيار تشکر کرد.
پ- نام جديد پايگاه هوايي وحدتي (طبقهبندي نشده): روزنامه تهران تايمز نوشت که پايگاه هوايي وحدتي در دزفول به پايگاه هوايي مصدق تغيير نام يافته است. تغيير نام اين پايگاه تاييد شده است.
ت- دريادار مدني مردم ايران را تحسين کرد (طبقهبندي نشده): دريادار مدني در نطق خود خطاب به پرسنل پايگاه هوايي مصدق (وحدتي) گفت که مردم ايران سربازان اسلام هستند. او با تحسين مردم به خاطر مشارکت مشتاقانهاشان در بيرون راندن کُردهاي شورشي از پاوه از پرسنل نيروي هوايي خواست تا هر گونه توطئه بر ضد انقلاب را در هم بکوبند. مدني افزود که پاسداري از انقلاب وظيفه همه ايرانيهاست و مردم و ارتش بايد در کنار يکديگر کليه جناحهاي ضد انقلاب را در هم بکوبند.
خروج از طبقهبندي ۲۲ اوت ۱۹۸۵ [۳۱ مرداد ۱۳۶۴]
محرمانه
۲۳ اوت ۱۹۷۹- ۱ شهريور ۱۳۵۸
از: سفارت آمريکا در تهران- ۹۳۹۶
به: وزارت امور خارجه در واشنگتن دي.سي.
موضوع: گزارش سياسي هفتگي
۱- کل متن محرمانه است.
۲- خلاصه: گسترش ناآراميهاي مدني. وقوع برخي حوادث شوم در تبريز. برخي ناظران معتقدند که تبريز احتمالاً شاهد خشونتهاي گستردهاي در آينده نزديک خواهد بود. رقابت ميان کميتههاي مختلف، گروههاي سياسي و مذهبي و وخيمتر شدن وضعيت اقتصادي احتمالاً به زودي شهر را به نقطه انفجار نزديک ميکند. تهران نيز شاهد افزايش راهپيماييها و اعتراضات بوده و بازداشت و مجروح شدن شرکتکنندگان تقريباً به امري روزمره مبدل شده است. دولت موقت ايران مبارزهاش را بر ضد فداييان خلق و مجاهدين خلق شدت بخشيده و نيروهاي دولتي برخي از دفاتر متعلق به اين دو سازمان را تصرف کردهاند. پايان خلاصه.
۳- به نظر ميرسد که تنش بين کميتهها و ناآراميهاي مدني در تبريز رو به افزايش نهاده است. بر اساس گزارش روزنامهها، در تيراندازي يک ساعته بين ماموران کميتههاي انقلاب اسلامي در مرکز آذربايجان شرقي در هفته گذشته يک پاسدار انقلاب و يک عابر کشته و دو نفر ديگر زخمي شدند. روز ۱۲ اوت [۲۱ مرداد] تظاهرکنندگان که بر ضد «محتکران سودجو» به خيابانها ريخته بودند چند مغازه ميوهفروشي و غرفههاي کنار خيابان را غارت کردند. اين تظاهرات در نزديکي بازار شد و به قسمتهاي ديگر شهر گسترش يافت. تظاهرکنندگان به برخي مغازههاي ديگر نيز آسيب رساندند. يک خبرنگار تبريزي به POLOFF گفت که تظاهرات مزبور نتيجه نارضايتي شديد مردم از شرايط اقتصادي در شهر بوده و ميگويند که نرخ بيکاري در آنجا بسيار بالاست. رهبر تظاهرکنندگان مواد غذايي و کالاهاي ديگري را که از مغازههاي محل غارت شده بود به قيمتي که از نظر تظاهرکنندگان عادلانه بود به آنها فروخت. تظاهرات فوق موجب شد تا آيتالله مدني، نماينده خميني که رهبري کميتههاي تبريز را بر عهده دارد با صدور بيانيهاي «احتکار» را عملي ضد انقلابي بنامد، و اعلام کند که محتکران به اعدام محکوم خواهند شد. مدني همچنين تظاهرکنندگان را «مرتجع و ضد انقلاب» خواند.
۴- روز ۱۸ اوت [۲۷ مرداد] تظاهرکنندگان به دفتر حزب توده در تبريز حمله و پاسداران انقلاب دو تن از اعضاي اين حزب را دستگير کردند. روز ۱۹ اوت [۲۸ مرداد] نيز مردم به مقر فداييان خلق حمله و آنجا را اشغال کردند.
۵- وضعيت تبريز به طول کامل در مطبوعات انعکاس نمييابد، ولي مسلماً مسايل ظريفي که در صحنه سياست تبريز وجود دارد نقش بسيار مهمي در ايجاد اين خُلق و خو در شهر داشته است. رقابت کميتهها در تبريز به حد نهايت رسيده است و حداقل سه ساختار موازي و مخالف از کميتهها در اين شهر براي تفوق بر يکديگر تلاش ميکنند. جنگ قدرت نيز ماههاست که بين سه ملاي برجسته شهر جريان دارد، و همين مسئله به وضعيت سياسي مبهمي که نتيجه وجود گروههاي متعدد مخالف با يکديگر است دامن ميزند.
۶- خميني دستور داده است که يک هيئت تحقيقات به استانهاي آذربايجان شرقي و غربي اعزام شود. آيتالله شريعتمداري نيز اين دستور را تاييد کرده است. هدف اين هيئت که رياست آن را آيتالله مهدوي کني بر عهده دارد پاکسازي کميتههاي محل، دادگاههاي انقلاب، زندانها و نيروي سپاه پاسداران انقلاب است. چندين منبع خبري گفتهاند که شهر تبريز در آستانه «انفجار» قرار دارد، و تنها هوشياري آيتالله شريعتمداري از آن جلوگيري کرده است. شايد اين هيئت تحقيقاتي مانع از بروز خشونتها شود.
۷- تهران در هفتههاي گذشته شاهد موج جديدي از تظاهرات و راهپيماييها بوده است. موجي از تظاهرات در اعتراض به تعطيلي روزنامه آيندگان از سوي دولت بر پا شد که در نتيجه آن چند نفر در زدوخورد بين طرفداران اين روزنامهها و مخالفان آن مجروح شدند. پاسداران انقلاب بيش از ۴۰ نفر از کارمندان روزنامه آيندگان و چاپخانهي آن را بازداشت کردهاند. روز ۱۲ اوت [۲۱ مرداد] جبهه دموکراتيک ملي تظاهراتي را در حمايت از آزادي مطبوعات سازمان داد که در طول برگزاري آن گروههاي با عنوان مبارزان مسلمان به سوي تظاهرکنندگان سنگ پرتاب کردند و عدهاز از آنها را مجروح ساختند. پاسداران انقلاب نهايتاً با استفاده از گاز اشکآور و تيراندازي هوايي تظاهرکنندگان را متفرق ساختند. يکي از نتايج اين تظاهرات صدور حکم بازداشت هدايتالله متين دفتري، رهبر حزب جبهه دموکراتيک ملي، به جرم برپايي حداقل دو راهپيمايي اعتراضآميز و رضا مرزبان، سردبير پيغام امروز به جرم «ايجاد تفرقه و تشويق مردم شورش» و همچنين انتشار «مطالب توهينآميز بر ضد امام خميني» بود.
۸- اعضاي مجاهدين خلق و هواداران آن در مقابل ساختمان حزبشان در نزديکي ميدان ولي عصر (نام کنوني ميدان وليعهد) در تهران دست به تحصن زدند تا از حمله احتمالي به آن جلوگيري کنند. دو کاميون از پاسداران انقلاب نيز براي احتياط در نزديکي ساختمان مستقر شدهاند. مجاهدين خلق از آن هراس داشتند که مقّر حزبشان به سرنوشت مقّر حزب فداييان خلق دچار شود که روز ۱۳ اوت [۲۲ مرداد] به دست «مبارزان مسلمان» اشغال شد. بر اساس گزارشها تعدادي از گروههاي تظاهرکننده در حالي که بر ضد کساني که در داخل ساختمان بودند، شعار ميدادند از مقابل ساختمان مجاهدين خلق عبور کردند. مجاهدين خلق که از حمايت آيتالله طالقاني برخوردار بودند با دولت موقت وارد مذاکره شدند و دولت نيز آنها را به وزارت دادگستري ارجاع داد. مجاهدين خلق ابتدا يک هفته مهلت يافتند تا بر سر ساختماني که اشغال کردهاند با دولت کنار بيايند ولي دولت نهايتاً ساختمان را در روز ۲۲ اوت [۳۱ مرداد] از آنها گرفت. توقيف دفتر مرکزي مجاهدين در تهران پس از حمله به دفاتر مجاهدين خلق در اهواز و اصفهان و حمله چند روز پيش ماموران کميته به انبار اسلحه آنها در تهران صورت گرفت. حملات مزبور و توقيف سلاحهاي مجاهدين با سياست دولت موقت همخواني دارد. چنانکه دادستان کل دادگاههاي انقلاب تهران، آيتالله آذري قمي، گفته است همه گروهها و احزاب سياسي به غير از ارتش، پاسداران انقلاب و کميتهها خلع سلاح خواهند شد.
۹- دانشگاه تهران در طول هفته گذشته صحنه درگيريهاي متعدد بود و تعدادي دانشجو در زد و خورد بين گروههاي رقيب مجروح شدند. مردم به تعدادي از کتابفروشيهاي نزديک دانشگاه نيز حمله کردند و کتابهاي آنها را به خيابان ريخته و آتش زدند. حملات مشابهي نيز روز ۱۸ اوت [۲۷ مرداد] به کتابفرشيهاي اصفهان صورت گرفت و طبق ادعاي يک منبع خبري بيش از ۲۰ کتابفروشي آسيب ديد. پيش از اين نيز سه کتابفروشي در شهر کرمانشاه به آتش کشيده شده بود.
۱۰- در تظاهراتي که روز ۱۷ اوت [۲۶ مرداد] به توصيف رسانهها «با شرکت ميليونها نفر» در تهران و شهرهاي ديگر ايران برپا شد، مردم ايران حمايت خود را از آرمان فلسطين اعلام کردند. خميني از مردم خواسته بود تا در اين تظاهرات مسالمتآميز شرکت کنند. او در نطق خود که از شبکه سراسري پخش ميشد فرصت را مغتنم شمرد و به اسراييل و ايالات متحده تاخت، و مدعي شد که آنها دشمن اسلام هستند.
لينگن
محرمانه
۲۳ اوت ۱۹۷۹- ۱ شهريور ۱۳۵۸
از: دفتر وابسته نظامي در تهران ـ ۹۴۲۲
به: آژانس اطلاعات دفاعي در واشنگتن دي. سي
منابع: رسانههاي خبري داخلي، پرسنل دفتر وابسته نظامي
تهيهکننده گزارش: دي.ال.ژيلت
مقام تاييد کننده گزارش: سرهنگ تي.ئي.شافر، وابسته نظامي
خلاصه (محرمانه): اين گزارش اطلاعاتي درباره موضوعات زير ارايه ميدهد، شامل: وقوع درگيري در سقز. خلع سلاح مردم در کَرند و منطقه سنجابي. سپهبد ناصر فيروزمند از افسران سابق نيروي زميني از توطئه پرده برداشت. ارتش آماده تعقيب شورشيان محلي است. تشکيل کارگروه سنندج.
مشروح گزارش:
الف- وقوع درگيري در سقز (طبقهبندي نشده): بر اساس گزارشها، در درگيري شديد بين ارتش و نيروهاي ضد انقلاب در ۵ کيلومتري سقز در روز ۲۲ اوت [۳۱ مرداد] ۱۵ نفر از نيروهاي ضد انقلاب کشته يا مجروح شدند. سخنگوي ارتش، سرگرد اميني از يکان ۲۸ لشگر کردستان اظهار داشت که ضد انقلاب سعي داشت با اغراق درباره تلفات انساني روحيه ارتشيان کُرد را تضعيف کند و موجب تضعيف روحيه در کل ارتش شود.
ب- خلع سلاح مردم در کَرند و منطقه سنجابي (طبقهبندي نشده): فرماندهي نيروهاي انقلاب برنامه گستردهاي را براي خلع سلاح مردم در کَرند و منطقه سنجابي استان کردستان آغاز کرده است. معاون عمليات پاسداران انقلاب، ابوشريف ابولونا، اظهار داشت که عمليات مشابهي براي خلع سلاح مردم به زودي در قسمتهاي ديگر استان به مورد اجرا گذاشته خواهد شد.
پ- سپهبد ناصر فيروزمند از افسران سابق نيروي زميني پرده از توطئه بر ميدارد (طبقهبندي نشده): بر اساس گزارشها، تيمسار فيروزمند، معاون دوم سابق SCS، در طول محاکمهاش اظهار داشته است که «در روزهاي آخر عمر رژيم گذشته، کميتهاي به نام «کميته بحران» تشکيل شد تا يک استراتژي نظامي بر ضد مردم تدوين کند.» او همچنين فاش ساخت که کميته مزبور، متشکل از وزير کشور وقت، قرهباغي؛ فرمانده نيروي هوايي، تيسمار ربيعي؛ فرمانده نيروي دريايي، رحيمي؛ و يک مستشار آمريکايي هر روز براي توطئه بر ضد ملت جلسه داشتند.» او افزود که «سياست اصلي دولت در آخرين روزهاي عمرش جلوگيري از اتحاد ارتش و مردم بود.» «اين تلاش تا حدود زيادي موفق بود و در زمان خروج شاه سابق از کشور بسيار تشديد شد. در طول اين روزها به عقيده ما ديگر دليلي براي حاکميت يک حکومت سلطنتي بر کشور وجود نداشت و همان موقع بود که کميتهي بحران تشکيل شد. در آن زمان کل کشور شديداً ناآرام بود.» تيسمار فيروزمند يکي از سه مقامي است که به جرم کشتار مردم در روزهاي انقلاب در زندان اوين محاکمه ميشود. دو نفر ديگر يکي معاون امور هماهنگي ستاد نيروهاي مسلح و استوار نيروي منحله گارد شاهنشاهي، حسين شيخ، و ديگري رييس کلانتري شماره ۹ پليس، کريم بيرامي، است.
نظرات مرکز تهيه گزارش (محرمانه): گمان ميکنيم مستشار آمريکايي مذکور ژنرال هايزر باشد. احتمالاً اگر جلسات محاکمه علني باشد نام او را بيشتر خواهيم شنيد.
ت- آمادگي ارتش براي تعقيب شورشيان (طبقهبندي نشده): سرهنگ سعدينام، فرمانده هوابرد ارتش در کرمانشاه، اظهار داشت چنانچه خميني دستور بدهد ارتش آماده است ضد انقلابيون پاوه را در خارج از مرزهاي کشور نيز تعقيب کند. او افزود «يکانهاي هوابرد ارتش به هنگام درگيريهاي اوايل هفته روزانه حداقل ۳۰ پرواز بر فراز شهر پاوه انجام داده است.» «محدوده عمليات نيروي هوايي ارتش همه مناطق کردستان را در بر ميگيرد و نيروي هوايي ارتش آماده است هرگونه عملياتي را در کنار برادران ايراني و پاسداران انقلاب انجام دهد.»
ث- تشکيل کارگروه سنندج (طبقهبندي نشده): پاسداران انقلاب به منظور دفع حملات ضد انقلابيون و حفاظت از جان شهروندان کارگروهي را در مسجد جامع سنندج تشکيل دادهاند. اين کارگروه پس از درگيريهاي اوايل هفته در پاوه تشکيل شده است. گزارش فوق روز ۲۳ اوت [۱ شهريور] در روزنامه تهران تايمز منتشر شد.
خروج از طبقهبندي ۲۳ اوت ۱۹۸۵ [۱ شهريور ۱۳۶۴]
محرمانه
۲۵ اوت ۱۹۷۹- ۳ شهريور ۱۳۵۸
از: سفارت آمريکا در تهران- ۹۴۱۸
به: وزارت امور خارجه در واشنگتن دي.سي.
موضوع: محاکمهها و اعدامها برغم مشکل کردستان
۱- در طول هفته گذشته سفارت متوجه افزايش محاکمهها و اعدامهايي شده است که همه آنها مستقيماً به شورش کُردها مربوط نميشوند. با وجود اين، به گمان ما اعلام دولت موقت مبني بر شروع مجدد محاکمههاي سياسي احتمالاً بخشي از تلاش دولت براي برطرف ساختن تنشهايي است که به سبب درگيريهاي کردستان ايجاد شده است.
۲- گمان ميکنيم از تاريخ ۱۸ اوت [۲۷ مرداد] تا کنون ۳۲ نفر از شورشيان کُرد در دادگاههاي اسلامي پاوه و کرمانشاه که قضاوت برخي از آنها را آيتالله صادق خلخالي بر عهده داشته، محاکمه و اعدام شدهاند. هنوز چند محاکمه ديگر در حال انجام است و احتمالاً در روزهاي آخر هفته شاهد اعدامهاي بيشتري خواهيم بود. سياست بسيار خشونتآميزي که بر ضد شورشيان اتخاد شده و تقريباً در حکم «نگرفتن اسير» است مسلماً واکنش شديد کُردها را در پي خواهد داشت. سفارت شنيده است که کُردها نيز تهديد کردهاند که با اعدام اُسراي پاسدار تلافي خواهند کرد.
۳- از روز ۱۸ اوت [۲۷ مرداد] تا کنون سفارت حدود ۱۵ مورد اعدام ديگر را در تهران و شهرهاي ديگر ايران شمرده است که مستقيماً به مسئله کُردها مربوط نبودهاند. اعدام شدگان بيشتر از مقامات دون پايه پليس، قاچاقچيان هروئين و يک زن زناکار بودند، ولي سه شورشي عرب در خوزستان و سه افسر ارشد سابق ارتش و پليس تهران نيز در ميان آنها ديده ميشوند.
۴- دادستان انقلاب اعلام کرده است که محاکمه سپهبد فيروزمند و دو نفر ديگر در تهران در جريان است و به زودي قصد دارد ۳۳ نفر از مقامات دولت سابق، ماموران ساواک ، تجار و غيره را نيز به محاکمه بکشد. سه نفر از اينها وزراي سابق کابينهي بختيار هستند، يعني عباسقلي بختيار (وزير صنايع)، احمد ميرفندرسکي (وزير امور خارجه) و سيروس آموزگار يگانه (وزير اطلاعات).
تامسث
محرمانه
۲۶ اوت ۱۹۷۹- ۴ شهريور ۱۳۵۸
از: سفارت آمريکا در تهران- ۹۴۵۰
به: وزارت امور خارجه در واشنگتن دي.سي.
موضوع: مهدي حائري يزدي
عطف به: گزارش ۹۳۹۴
۱- کل متن محرمانه است.
۲- POLCOUNS آخرين بار روز ۷ اوت [۱۶ مرداد] با حائري ملاقات کرد و اميدوار است بتواند يک بار ديگر پيش از عزيمتش به آمريکا در هفته اول سپتامبر [۱۰ تا ۱۶ شهريور] او را ملاقات کند.
۳- آنچه در بند ۲۰ گزارش ۹۳۹۴ آمده اصولاً ايده حائري است. چنانکه خودش گوشزد کرده است اين مسئله چيزي نيست که يک شبه درست شود. بايد مفصلتر از آنچه تا کنون با او صحبت کردهايم در مورد امکان استقرار يک نفر در يک حوزه علميه مانند مدرسه فيضيه قم گفتگو کنيم. از آنجايي که حائري بقيه سال را در واشنگتن سپري خواهد کرد اميدواريم که وزارت امور خارجه و USICA بتوانند در اين ارتباط به ما کمک کنند. POLCOUNS در آخرين ملاقاتش امکان استفاده از منابع مالي بنياد فولبرايت را براي اين منظور ذکر کرده بود.
تامسث
محرمانه
۲۷ اوت ۱۹۷۹- ۵ شهريور ۱۳۵۸
از: سفارت آمريکا در تهران- ۹۵۰۲
به: وزارت امور خارجه در واشنگتن دي.سي.
موضوع: ترور مدير مسئول روزنامه کيهان
۱- (طبقهبندي نشده): در سوء قصدي که صبح روز ۲۶ اوت [۴ شهريور] به جان مديران روزنامه کيهان صورت گرفت مدير مسئول روزنامه، حسين مهديان، مجروح و مدير مالي روزنامه، حاج مهدي عراقي و فرزندش محمد عراقي کشته شدند. مهديان هم اکنون در بيمارستان بستري است و وضعيت او رضايتبخش گزارش شده است. بر اساس گزارش روزنامههاي فارسي زبان، گروه فرقان مسئوليت اين ترور را بر عهده گرفته است.
۲- (طبقهبندي نشده): حسين مهديان يک بازاري ثروتمند است که اخيراً روزنامه کيهان را خريداري کرد. روزنامه کيهان تحت مديريت او سياست حمايت از رهبري مذهبي ايران را پيش گرفته است. مهديان به دنبال بروز مشکلات داخلي در روزنامه و اختلاف نظر ميان کارمندان آن اقدام به خريد روزنامه فوق کرد. پس از آن، تعدادي از کارمندان کيهان از آن جدا شدند تا روزنامهاي به نام کيهان آزاد راه بيندازند. اين روزنامه که با نام آزاد منتشر ميشد از جمله روزنامههايي بود که پس از توقيف چاپخانه آيندگان، تعطيل شد.
۳- (طبقهبندي نشده): عراقي، برغم داشتن عنوان ساده مدير مالي، شخصيت مهمتري بود. بازار تهران به خاطر فوت او تعطيل و روز گذشته (۲۶ اوت [۴ شهريور] مراسم تشييع جنازهي با شکوهي برايش در قم برگزار شد. عراقي که از ياران نزديک خميني بود در گروهي فعاليت داشت که ۱۵ سال پيش نخست وزير حسنعلي منصور را ترور کرد. بر اساس گزارش روزنامهها، او به خاطر همين ترور بيش از ۱۵ سال را در زندان گذرانده بود.
۴- نظرات سفارت (محرمانه): نظريههاي متفاوتي در مورد ترور عراقي وجود دارد. اگر چنانکه ميگويند او واقعاً يکي از اعضاي شوراي انقلاب بود، کشتن او مسلماً به قصد ضربه زدن به مقامات انقلاب صورت گرفته است. يک انگيزه ديگر ميتواند اختلاف نظرات موجود در کيهان باشد. در هر حال، ترور اخير ميتواند منجر به اتخاذ اقدامات تازهاي عليه «ضد انقلابيون» شود، از جمله دستگيريهاي بيشتر و سرکوب بيشتر هر گونه انتقاد از فعاليتهاي شوراي انقلاب و دادگاههاي انقلاب.
تامسث
محرمانه
۲۹ اوت ۱۹۷۹- ۷ شهريور ۱۳۵۸
از: وزارت امور خارجه در واشنگتن دي.سي.- ۷۴۸۰
به: سفارت آمريکا در تهران
موضوع: مسايل مربوط به حقوق بشر
۱- کل متن محرمانه است.
۲- مسئول وزارت روز ۲۹ اوت [۷ شهريور] با آگاه، کاردار ايران در آمريکا، تماس گرفت تا برخي مسايلي را که احتمالاً در خصوص حقوق بشر موجب نگراني دوستان ايران در آمريکا خواهد شد، مطرح سازد.
۲- ابتدا اقدام اخير گروههاي مسلح ناشناس در توقيف اسناد يا اموال کليساي مسيحيان در اصفهان و تهران و همچنين برخي بيمارستانهاي متعلق به کليساها مطرح شد. چندين کليسا در اينجا از ما تقاضاي کمک کردهاند و معتقد بودند که دولت موقت ايران بايد سريعاً براي رفع اين مشکل اقدام نمايد. آگاه گفت که در همين ارتباط نامهاي به دستش رسيده (احتمالاً از شوراي ملي کليساها) و آن را فوراً به تهران مخابره کرده است. او گفت سخت معتقد است که دولت موقت بايد در راستاي سياستش مبني بر حفظ حقوق اقليتها اقدام نمايد. آگاه گفت چنانچه سريعاً پاسخي از سوي وزارت امور خارجه دريافت نکند، شخصاً با دکتر يزدي تماس خواهد گرفت و نگراني ما را به اطلاعش خواهد رساند.
۴- دومين موضوع صدور حکم بازداشت متين دفتري بود. مسئول وزارت گفت که متين دفتري دوستان با نفوذ زيادي به ويژه در ميان گروههاي ليبرال طرفدار انقلاب در آمريکا دارد. مسئول فوق گفت که شخصاً ميداند متين دفتري سخنگوي خوبي براي اپوزيسيون در سالهاي پيش از پيروزي انقلاب بوده است. دوستانش در آمريکا، مثلاً رمزي کلارک، نگران سلامت او هستند. واکنش آنها به نحوه رفتار دولت موقت ايران ميتواند موجب لطمه خوردن به وجههي خوب ايران و بر ضد منافع ايران باشد. آگاه گفت که اين امر مسئلهي پيچيدهايست. او گفت صرف نظر از اينکه آرمانهاي متين دفتري شخصي يا اجتماعي است، ظاهراً با خواست تودههاي مردم ايران همخواني ندارد. او گفت که ابراز علاقهي ما را به تهران انعکاس خواهد داد.
۵- نهايتاً اينکه مسئول وزارت توجه آگاه را به تصاوير اعدام کُردها که بر روي جلد مجلات به چاپ رسيده است جلب کرد و متذکر شد که اين مسئله دارد مشکلاتي جدي براي ايران در آمريکا ايجاد ميکند. اين نکته چنان بديهي بود که آگاه هيچ اظهار نظري نکرد.
ونس
محرمانه
۳۰ اوت ۱۹۷۹- ۸ شهريور ۱۳۵۸
از: وزارت امور خارجه در واشنگتن دي.سي.- ۹۰۳۵
به: سفارت آمريکا در تهران
موضوع: بختيار در پاريس
يکي از مسئولين سفارت فرانسه به ما گفت که دولت موقت ايران هيچ اعتراضي در خصوص فعاليتهاي بختيار در پاريس نکرده است. با توجه به اقامت خميني در فرانسه و سنت دولت فرانسه، احتمالاً اعتراضي نخواهد شد. اين مسئول سفارت گفت که ارزيابي دولت فرانسه از آينده سياسي بختيار نيز مشابه ارزيابي ماست، يعني اينکه حمايت از او به طبقات متوسط و بالا محدود ميشود و احتمال اينکه بتواند طرفداران زيادي بيابد بسيار بعيد است.
ونس
